Anlaşmalı Tutanak ile Eksperli Tutanak Farkı

Trafik kazası sonrası “tutanak” denildiğinde aslında birbirinden oldukça farklı iki belge gündeme gelir: sürücülerin kendi aralarında doldurduğu anlaşmalı tutanak ve sigorta eksperinin düzenlediği eksperli tutanak. İki belge sık sık karıştırılır, oysa aralarındaki fark hasar dosyanızın seyrini doğrudan belirler. Yanlış belgeyle yola çıkmak haftalarca sürecek bir tazminat sürecine, doğrusuyla başlamak ise sorunsuz bir dosyaya dönüşebilir.

Bu yazıda iki belgeyi, hukuki dayanaklarını, hangisinin neden daha güçlü olduğunu ve maliyet konusundaki yaygın yanılgıyı açıklıyoruz.

Anlaşmalı tutanak nedir?

Anlaşmalı tutanak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu madde 81 kapsamında, sürücülerin kolluk kuvveti çağırmadan kendi aralarında doldurdukları bir formdur. SBM’nin Mobil KTT / ALO KTT uygulaması da bu mantıkla çalışır: sürücüler kazanın nasıl olduğunu kendi beyanlarıyla işaretler ve onaylarlar.

Avantajı, basit kazalarda hızlı olmasıdır. Ancak ciddi bir zayıf noktası vardır: kusuru taraflar kendileri belirler. Bu da çoğu zaman ihtilafa, eksik veya yanlış işaretlemeye ve sigorta aşamasında anlaşmazlığa yol açar. Sürücülerden biri sonradan beyanını değiştirebilir, formu hatalı doldurabilir ya da imzadan kaçınabilir; bu durumda süreç tıkanır. Kısacası anlaşmalı tutanak “sürücülerin ne dediğini” kayda geçirir — taraflar anlaşamazsa, kayda geçirdiği şey bir anlaşmazlıktan ibaret kalır.

Anlaşmalı tutanak ile SBM Mobil KTT aynı şey mi?

Evet, ikisi de aynı mantığa dayanır. SBM’nin Mobil KTT / ALO KTT uygulaması, anlaşmalı tutanağın dijital halidir; yine sürücüler kazayı kendileri beyan eder ve onaylar. Pratik bir araçtır, ancak kusurun taraf beyanına dayanması yönüyle klasik anlaşmalı tutanakla aynı sınırlamaları taşır. Eksperli tutanak ise bu noktada tamamen farklı bir kategoridedir; çünkü işin içine bağımsız bir uzman ve teknik kanaat girer.

Eksperli tutanak nedir?

Eksperli tutanak ise tamamen farklı ve çok daha güçlü bir belgedir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu madde 22/17 uyarınca, Levhaya kayıtlı yetkili bir sigorta eksperi tarafından düzenlenen Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı’dır.

Bu belge:

• Bağımsız bir uzmanın teknik kanaatini içerir.
• Kaza yerinin krokisini barındırır.
• Eksper imzası ile delil niteliği kazanır.
• Fotoğraf, konum ve gerektiğinde video delillerini bir araya getirir.

Sürücülerin doldurduğu basit anlaşmalı tutanaktan farklı olarak, olay bağımsız bir uzman tarafından teknik olarak değerlendirilir. Eksper kazanın dinamiğini, hasar izlerini ve olay yerini inceleyerek bir kanaate varır; bu da belgenin sigorta şirketi nezdinde daha sağlam durmasını sağlar. Yani eksperli tutanak yalnızca “ne dendiğini” değil, “kalifiye bir uzmanın ne değerlendirdiğini” ortaya koyar.

Karşılaştırma tablosu

Özellik	Anlaşmalı Tutanak	Eksperli Tutanak
Hukuki dayanak	2918 SK md. 81	5684 SK md. 22/17
Kim düzenler?	Sürücülerin kendisi	Levhaya kayıtlı yetkili sigorta eksperi
Teknik değerlendirme	Taraflar kendi beyanını işaretler	Eksperin teknik kanaati
Kroki	Genelde elle, basit	Eksper tarafından profesyonel
İhtilaf riski	Yüksek	Düşük
Resmiyet	Sınırlı	Yüksek

Neden eksperli tutanak daha güçlü?

En kritik fark teknik değerlendirmedir. Anlaşmalı tutanakta sürücüler hukuki ve teknik bilgiye sahip olmadan kusuru kendileri işaretlerken, eksper raporunda yetkili ve tarafsız eksper kazanın dinamiğini değerlendirir. Bu, sigorta hasar dosyasının delillerle daha düzenli hazırlanmasına yardımcı olur.

Bir örnek üzerinden düşünelim: arkadan çarpma kazalarında kusur genellikle arkadaki araçtadır, ancak istisnalar vardır (öndeki aracın ani ve nedensiz frenlemesi, geri manevra gibi). Anlaşmalı tutanakta taraflar bu ayrımı doğru kuramayabilir; eksper ise hasar izlerini ve kazanın dinamiğini teknik olarak değerlendirerek doğru kanaate ulaşır. İşte bu teknik bakış, dosyanızı sigorta ve gerektiğinde tahkim aşamasında çok daha güçlü kılar.

Hangi belge ne zaman yeterli?

• Çok küçük, tartışmasız sürtünmeler: Tarafların hemfikir olduğu, gözle görülür minik hasarlarda anlaşmalı tutanak pratik olabilir.
• Gerçek hasar veya kusur tartışması: Tampon ötesi hasar, kusurun net olmadığı ya da karşı tarafın inkâr ettiği durumlarda eksperli tutanak güvenli yoldur.
• Karşı tarafın işbirliği yoksa: İmza reddi veya bilgi paylaşmama durumunda eksperli tutanak, taraf mutabakatına ihtiyaç duymadığı için süreci tıkanmadan yürütür.

Kroki ve teknik kanaat neden önemli?

Sigorta hasar dosyasında kusur, tazminatın kimden ve ne oranda alınacağını belirler. İşte bu yüzden tutanağın iki unsuru kritiktir:

• Kroki: Araçların kaza anındaki konumunu, çarpışma noktasını ve yol düzenini görsel olarak ortaya koyar. Eksperin profesyonel krokisi, elle çizilmiş basit bir şemadan çok daha açıklayıcıdır.
• Teknik kanaat: Eksper, hasar izlerini, çarpışma açısını ve kazanın dinamiğini değerlendirerek gerekçeli bir teknik kanaat oluşturur.

Bu iki unsur bir araya geldiğinde, sigorta şirketinin dosyayı değerlendirmesi için daha güçlü bir zemin oluşur. Anlaşmalı tutanak ise çoğu zaman yalnızca taraf beyanlarıyla sınırlı kalır.

Sürecin pratik farkı

Anlaşmalı tutanakta iki sürücü formu birlikte doldurur, mutabık kalır ve imzalar; bir taraf imzadan kaçınırsa süreç tıkanır. Eksperli tutanakta ise bağımsız uzman devreye girdiği için karşı tarafın işbirliğine bağımlı kalmazsınız. Üstelik Alo Tutanak ile bu süreç telefonda yönlendirilerek ve uygulama üzerinden delil toplanarak yürütülür; sahada tek başına doğru formu doldurmaya çalışmak zorunda kalmazsınız.

Maliyet endişesi: eksperli tutanak ücretli mi?

Sık karşılaşılan bir yanılgı, uygulama ve çağrı desteğinin ücretli olduğudur. Uygulama, çağrı hattı ve yönlendirme ücretsizdir. Eksper ücretine ilişkin süreç, 5684 sayılı Kanun md. 22/19 ve ilgili sigorta sözleşmesi hükümleri çerçevesinde yürütülür.

Hangisini seçmeli?

Çok küçük, tartışmasız bir sürtünme kazasında anlaşmalı tutanak yeterli olabilir. Ancak gerçek bir hasar varsa, kusur tartışmalıysa ya da karşı tarafın işbirliğine güvenemiyorsanız eksperli tutanak doğru tercihtir. Yaralanma yoksa ve kolluk kuvveti gerektiren özel bir durum (alkol, sigortasızlık, kamu malı hasarı, çarp-kaç vb.) bulunmuyorsa, eksperli tutanak hem daha sağlam hem de ücretsiz olduğu için öne çıkar. Özellikle kusurun tartışmalı olduğu kazalarda farkı net biçimde hissedersiniz.

Eksper raporu sürecini Alo Tutanak ile başlatabilirsiniz: 2017’den bu yana hizmet veren ekip çağrıları ortalama 45 saniyede yanıtlar, süreç 81 ilde ve uzaktan yürütülür, düzenlenen rapor 5684 SK md. 22/17 kapsamında delil niteliği taşır.

Sıkça sorulan sorular

Eksperli tutanak gerçekten ücretsiz mi? Uygulama, çağrı hattı ve yönlendirme ücretsizdir. Eksper ücretine ilişkin süreç 5684 SK md. 22/19 ve ilgili sigorta sözleşmesi hükümlerine göre yürütülür.

Anlaşmalı tutanak doldurduysam yine eksperli tutanak alabilir miyim? Kazanın koşullarına bağlı olarak en sağlam belge eksperli tutanaktır. Tereddütte kalırsanız Alo Tutanak’ı arayıp durumunuzu danışabilirsiniz.

Karşı sürücü kusuru kabul etmiyor, hangisi işime yarar? Eksperli tutanak. Kusur taraf beyanına değil bağımsız uzman kanaatine dayandığı için karşı tarafın itirazından etkilenmez.

Eksper raporu sigorta sürecinde kullanılabilir mi? 5684 SK md. 22/17 uyarınca yetkili eksper raporu, sigorta tazminatının ödenmesinde kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağı hükmünde olup delil niteliğindedir.

Özet

Anlaşmalı tutanak hızlıdır ama taraf beyanına dayanır ve ihtilafa açıktır. Eksper raporu ise yetkili eksperin teknik kanaati, kroki ve imzasını içerebilir; kanuna göre delil niteliği taşır. Detaylar için eksper onaylı kaza tespit tutanağı sayfamızı inceleyebilir, online kaza tutanağı sürecini öğrenebilir ve uygulamayı indirebilirsiniz.

Hemen eksperli tutanak almak için: Anlaşmalı vs Eksperli Tutanak çözümü.